“အထူးကြပ်မတ်ကုသရေးဆေးပညာအတွင်း၊ တိတ်ဆိတ်သောအောက်ဆီဂျင်နည်းပါးမှုသည် ပြင်းထန်သောသက်ရောက်မှုများရှိသည့် အသိအမှတ်ပြုမခံရသေးသော ဆေးခန်းဖြစ်စဉ်တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။ အချိုးကျ အသက်ရှူမဝခြင်းမရှိဘဲ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း ('တိတ်ဆိတ်သောအောက်ဆီဂျင်နည်းပါးခြင်း' ဟုခေါ်သည်) ဖြင့် သွင်ပြင်လက္ခဏာရှိသော ဤဆန့်ကျင်ဘက်လက္ခဏာသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာပျက်ကွက်မှု၏ အရေးကြီးသောညွှန်ပြချက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပါသည်။ နှောင့်နှေးသောရောဂါရှာဖွေမှုသည် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၊ COVID-19 နှင့် နာတာရှည်အဆုတ်ရောဂါများတွင် ကာကွယ်နိုင်သောသေဆုံးမှုကို အထောက်အကူပြုသည့် ခိုးကြောင်ခိုးဝှက်ရောဂါဗေဒယန္တရားတစ်ခုအဖြစ် ၎င်း၏အခန်းကဏ္ဍကို အတည်ပြုပါသည်။ New England Journal of Medicine သည် မကြာသေးမီက ဤ 'ဆရာဝန်၏ဆန့်ကျင်ဘက်' ကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့သည် - ပုံမှန်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာအားထုတ်မှုသည် အောက်ဆီဂျင်ချို့တဲ့မှုကို ဖုံးကွယ်ထားပြီး ဆေးခန်းစောင့်ကြည့်မှုနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်းဆိုင်ရာ ပရိုတိုကောပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ပြန်လည်တောင်းဆိုသည့်နေရာ။”
ဟိုက်ပိုဆီမီးယားဆိုတာ ဘာလဲ။
"သွေးလွှတ်ကြောအတွင်း အောက်ဆီဂျင်ပြည့်ဝမှု ရောဂါဗေဒအရ ချို့တဲ့ခြင်း (လူကြီးများတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်တွင် PaO2 < 80 mmHg) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည့် Hypoxemia သည် အသက်အရွယ်အလိုက် ချိန်ညှိထားသော စံသတ်မှတ်ချက်ဘောင်များအောက် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖိအားကျဆင်းသွားသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသည် (AARC Clinical Practice Guideline 2021)။ အန္တရာယ်မြင့်မားသော cohorts များသည် ကွဲပြားသော ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာပရိုဖိုင်များကို ပြသသည်-
- လေဝင်လေထွက်/သွေးလှည့်ပတ်မှု မကိုက်ညီမှု- လေအိတ်ငယ်များ စိမ့်ဝင်မှုရှိသော ပြင်းထန်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါသည် ပျံ့နှံ့နိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေပါသည်။
- နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ယန္တရားများ- ဖိအားကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သော အဆုတ်ဖောရောင်ခြင်း (PCWP >18 mmHg) ပြသသည့် ဘယ်/ညာ နှလုံးခုန်ရပ်ခြင်း အုပ်စုများ
- အာရုံကြောနှင့်ကြွက်သား ချို့ယွင်းမှု- နံရိုးကြားကြွက်သားများ မဖွံ့ဖြိုးသေးသော ကလေးများနှင့် ရင်ဝမ်းဗိုက်ကြွက်သား လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းသော အရွယ်ရောက်ပြီးသူများ
- နာတာရှည်ထိတွေ့မှု- ဆေးရွက်ကြီးသုံးစွဲသူများသည် အဆုတ်ဖွဲ့စည်းပုံပြောင်းလဲမှုများ (အဆုတ်ပွရောဂါ၊ COPD-GOLD အဆင့် ၂ နှင့်အထက်) ပြသခြင်း
- Iatrogenic လှုံ့ဆော်မှုများ- ခွဲစိတ်မှုအပြီး လူနာများသည် opioid ကြောင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကျဆင်းမှု (RR <12/min) နှင့် atelectasis ခံစားနေရသည်။
ထူးခြားသည်မှာ ရင်ခေါင်းခွဲစိတ်မှုခံယူသူ ၃၈% သည် လေပြွန်ထုတ်ပြီးနောက် ၂၄ နာရီအတွင်း အောက်ဆီဂျင်နည်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည် (ASA Closed Claims Data 2022)၊ ၎င်းသည် ဤလူဦးရေတွင် စဉ်ဆက်မပြတ် သွေးပေါင်ချိန်တိုင်းခြင်း စောင့်ကြည့်ခြင်း၏ လိုအပ်ချက်ကို ပေါ်လွင်စေသည်။
အောက်ဆီဂျင်နည်းခြင်းရဲ့ အန္တရာယ်တွေက ဘာတွေလဲ။
ဆေးခန်းစာရင်းအင်းများအရ အောက်ဆီဂျင်နည်းသောလူနာများ၏ သေဆုံးမှုနှုန်းမှာ ၂၇% အထိရောက်ရှိနိုင်ပြီး ပိုမိုပြင်းထန်သောကိစ္စများတွင် သေဆုံးမှုနှုန်းမှာ ၅၀% ထက်ပို၍ပင်ရှိနိုင်သည်။ ရောဂါ၏အစောပိုင်းအဆင့်များတွင် အချိန်မီဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုမပြုလုပ်ပါက ပြင်းထန်သောအကျိုးဆက်များဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
- ဦးနှောက်အပေါ် သက်ရောက်မှု- သွေးအောက်ဆီဂျင်ပမာဏ ကျဆင်းသွားသောအခါ (hypoxemia) ဦးနှောက်တွင် အောက်ဆီဂျင် ပြတ်လပ်သွားပါသည်။ ၎င်းသည် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ရုတ်တရက် မူးဝေခြင်းနှင့် မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းခြင်းကဲ့သို့သော ချက်ချင်းလက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ကုသမှုမခံယူပါက အောက်ဆီဂျင် ပြတ်လပ်မှု ကြာရှည်ခြင်းသည် ဦးနှောက်ဆဲလ်များကို ပျက်စီးစေပြီး သွေးစီးဆင်းမှု ပိတ်ဆို့ခြင်း (ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်ခြင်း) သို့မဟုတ် သွေးကြောများ ပေါက်ပြဲခြင်း (ဦးနှောက်သွေးယိုစီးခြင်း) ကြောင့်ဖြစ်သော လေဖြတ်ခြင်းများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဤသတိပေးလက္ခဏာများကို စောစီးစွာ သိရှိခြင်းသည် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးပါသည်။
- နှလုံးအပေါ်သက်ရောက်မှု- နှလုံးသည် အောက်ဆီဂျင်အလုံအလောက်မရသောအခါ ထိရောက်စွာညှစ်ထုတ်ရန် ရုန်းကန်ရသည်။ ဤကြွက်သားဆန့်ခြင်းသည် နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း သို့မဟုတ် မမှန်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်တင်းကျပ်ခြင်း (angina) နှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းကဲ့သို့သော သတိပေးလက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အောက်ဆီဂျင်ကို ကုသမှုမခံယူဘဲ ပြတ်လပ်ခြင်းသည် နှလုံးကြွက်သားကို အားနည်းစေပြီး နှလုံးသည် ခန္ဓာကိုယ်၏လိုအပ်ချက်များကို မဖြည့်ဆည်းနိုင်သည့် နှလုံးပျက်ကွက်ခြင်းကဲ့သို့သော အသက်အန္တရာယ်ရှိသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
- အဆုတ်အပေါ်သက်ရောက်မှု- အောက်ဆီဂျင်ပမာဏနည်းပါးခြင်းသည် အဆုတ်များကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေရန်အတွက် ပိုမိုအလုပ်လုပ်ရန် အတင်းအကျပ်ပြုလုပ်စေသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤရောဂါသည် လေလမ်းကြောင်းများနှင့် အဆုတ်တစ်သျှူးများကို ပျက်စီးစေပြီး COPD (နာတာရှည်အဆုတ်ပိတ်ဆို့ရောဂါ) ကဲ့သို့သော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို တိုးမြင့်စေသည်။ ပြင်းထန်သောကိစ္စများတွင် အောက်ဆီဂျင်ပြတ်လပ်မှုကြာရှည်ခြင်းသည် နှလုံး၏ညာဘက်ခြမ်းကိုပင် အားနည်းစေပြီး cor pulmonale ဟုခေါ်သော အခြေအနေတွင် မာကျောနေသောအဆုတ်များမှတစ်ဆင့် သွေးများကို ညှစ်ထုတ်ရန် ရုန်းကန်ရနိုင်သည်။
- တစ်ကိုယ်လုံးအပေါ် သက်ရောက်မှုများ- နာတာရှည်အောက်ဆီဂျင်ပြတ်လပ်မှုသည် လောင်စာဆီနည်းသော ကားတစ်စီးကဲ့သို့ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတိုင်းကို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စေသည်။ ကျောက်ကပ်နှင့် အသည်းသည် အဆိပ်အတောက်များကို စစ်ထုတ်ရာတွင် တဖြည်းဖြည်း စွမ်းဆောင်ရည် လျော့နည်းလာပြီး ကိုယ်ခံအားစနစ်လည်း အားနည်းလာကာ အဖြစ်များသော ရောဂါပိုးများကို တိုက်ထုတ်ရန် ပိုမိုခက်ခဲစေသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဤတိတ်ဆိတ်သော အောက်ဆီဂျင်အကြွေးသည် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ပျက်စီးနိုင်ခြေကို တိုးစေပြီး မကြာခဏဖျားနာခြင်းမှသည် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများတွင် အမာရွတ်စွဲခြင်းအထိ ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ခန္ဓာကိုယ်အား ခံနိုင်ရည်ရှိစေသည်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများစွာတွင် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အောက်ဆီဂျင်ပမာဏကို စောစီးစွာ စောင့်ကြည့်ခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။
အောက်ဆီဂျင်နည်းခြင်း ရှိမရှိ ဘယ်လိုဆုံးဖြတ်မလဲ။
သွေးအောက်ဆီဂျင်ပမာဏသည် အောက်ဆီဂျင်ချို့တဲ့မှုကို ရှာဖွေရန်အတွက် အဓိကတိုင်းတာမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျန်းမာသောလူများတွင် ပုံမှန်ဖတ်ရှုမှုများသည် ၉၅% မှ ၁၀၀% အထိရှိသည်။ ၉၀-၉၄% အကြားရှိ အဆင့်များသည် အနည်းငယ်အောက်ဆီဂျင်ပြတ်လပ်မှုကို ညွှန်ပြပြီး သိသာထင်ရှားသောလက္ခဏာများ မပြပါ။ ၈၀-၈၉% အထိကျဆင်းခြင်းသည် အသင့်အတင့်အောက်ဆီဂျင်ပြတ်လပ်မှုကို ညွှန်ပြပြီး အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သည်။ ၈၀% အောက်ရှိ ဖတ်ရှုမှုများသည် ပြင်းထန်သောအရေးပေါ်အခြေအနေကို ကိုယ်စားပြုပြီး အရေးကြီးသောအင်္ဂါများသည် အောက်ဆီဂျင်အလွန်အမင်းငတ်မွတ်ခြင်းကြောင့် ပျက်စီးနိုင်ခြေရှိပြီး ချက်ချင်းဆေးကုသမှုခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။
သွေးတွင်း အောက်ဆီဂျင်ပြည့်ဝမှုကို ပုံမှန်ဖြစ်အောင် ဘယ်လိုထိန်းသိမ်းမလဲ။
- လေဝင်လေထွက်ကောင်းအောင် ပြတင်းပေါက်တွေဖွင့်ထားပါ
အောက်ဆီဂျင်လတ်ဆတ်စွာ လည်ပတ်စေရန်အတွက် နေ့စဉ်ပြတင်းပေါက်များဖွင့်ခြင်းဖြင့် သင့်အိမ်တွင်းလေကို လန်းဆန်းစေပါ။ ပိုမိုကောင်းမွန်သောရလဒ်များအတွက်၊ သင့်ခန္ဓာကိုယ်၏ အောက်ဆီဂျင်အဆင့်ကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် ကူညီပေးသည့် နက်ရှိုင်းပြီး သန့်ရှင်းသော အသက်ရှူမှုကို ရှူရှိုက်ရန် မြို့ပြဇုန်ပြင်ပရှိ ပန်းခြံများ သို့မဟုတ် သဘာဝကြွယ်ဝသောနေရာများသို့ ပုံမှန်သွားရောက်ပါ။
- အေရိုးဗစ်
သွက်သွက်လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ရေကူးခြင်း သို့မဟုတ် စက်ဘီးစီးခြင်းကဲ့သို့သော ပုံမှန်အေရိုးဗစ်လှုပ်ရှားမှုများသည် သွေးစီးဆင်းမှုနှင့် အောက်ဆီဂျင်လည်ပတ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ပါသည်။ လေ့ကျင့်ခန်းအသစ်ဖြစ်ပါက ရေထဲတွင် အေရိုးဗစ် သို့မဟုတ် ဖြည်းဖြည်းချင်းဂျော့ဂင်ကဲ့သို့သော ပြင်းထန်မှုနည်းသော ရွေးချယ်စရာများကို ရွေးချယ်ပါ - ဤညင်သာသောလေ့ကျင့်ခန်းများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ခံနိုင်ရည်ကို တည်ဆောက်ပေးနေစဉ် အောက်ဆီဂျင်ပို့ဆောင်မှုကို ဘေးကင်းစွာတိုးတက်စေပါသည်။
- အိမ်တွင်းအောက်ဆီဂျင်ကုထုံး
အောက်ဆီဂျင်ပမာဏနည်းပြီး ရုန်းကန်နေရတဲ့ နာတာရှည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါရှိသူတွေအတွက် အိမ်သုံးအောက်ဆီဂျင်ကိရိယာကို အသုံးပြုခြင်းက အောက်ဆီဂျင်လုံလောက်စွာရရှိစေဖို့ ကူညီပေးနိုင်ပါတယ်။ ဆရာဝန်တွေက အိပ်စက်နေစဉ် ဒါမှမဟုတ် နေ့စဉ်လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ သယ်ဆောင်ရလွယ်ကူတဲ့ အောက်ဆီဂျင်စုစည်းစက်တွေနဲ့ စတင်ဖို့ အကြံပြုလေ့ရှိပါတယ် - ညွှန်ကြားထားတဲ့အတိုင်း အသုံးပြုတဲ့အခါ ဒီကုထုံးက စွမ်းအင်အဆင့်ကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေပြီး အသက်ရှူမဝခြင်းကို လျော့ကျစေပြီး အိပ်စက်ခြင်းအရည်အသွေးကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေပါတယ်။
ပို့စ်တင်ချိန်: ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၅ ရက်